Affiches 4: de kalender van Leningrad

Affiche LeningradMijn huis hangt vol met affiches en andere memorabilia. Nu en dan licht ik er een uit. Vandaag: Leningrad 1989.

De kalender is een vierluik. Linksboven staat De Bronzen Ruiter in de sneeuw.

De winter wordt verbeeld door dit enorme beeld van Peter de Grote. De dichter Poesjkin beschreef hoe een man die alles verloren heeft tijdens de grote overstromingen in Sint-Petersburg achtervolgd wordt door deze vreselijke bronzen ruiter, die zo nodig een stad moest stichten in het moeras.

Daarnaast: de lente. Geen narcisjes en nestelende vogeltjes, maar langzame dooi. Russen baden graag tussen de ijsschotsen in de rivier Njevá.

Rechtsonder: zomer bij de Isaakskathedraal. Het enige seizoen met blauwe hemel. De autobussen laten zien hoe groot het bouwwerk is. Sovjetbussen, want de kalender dateert uit 1989. Het kalendarium heb ik respectloos omgevouwen.

Leven van statiegeld
Linksonder de herfst bij het Alexandrinskij Theater. Typisch Russische parkbankjes met vuilnisbakken. Wie in het park zijn halve litertje bier op heeft – en dat drinken velen als frisdrank – zet de fles náást zo’n vuilnisbak. Talloze bejaarden in Rusland leven van het verzamelen van statiegeld.

In het hart het admiraliteitsgebouw, om toch maar niet te vergeten dat Sint-Petersburg is gesticht om de overwinning in een zee-oorlog te vieren en bestendigen. Het was niet de laatste oorlog die de stad te verduren kreeg. In de Tweede Wereldoorlog belegerden de nazi’s Leningrad 900 dagen en het grootste deel van de bevolking stierf van de honger.

Oude dame bij de bakker
Leningrad. Toen ik in 1994 in Sint-Petersburg studeerde, beroerde ik vluchtig de grote geschiedenis toen ik met een oude dame aan de praat raakte bij de bakker. Of ik hier studeerde, in Leningrad. Ach, pardon, ze moest nu zeggen: Sint-Petersburg.

‘Maar ik ben ook in Leningrad geweest,’ haastte ik mij te melden, ‘toen ik hier voor het eerst kwam.’
‘En wat beviel u beter?’ vroeg ze, ‘Leningrad of Sint-Petersburg?’
Ik moest even denken. De eerste keer dat ik in deze stad kwam, was op excursie vanuit een bruisend jongerenkamp bij Moskou. In Leningrad miste ik mijn nieuwbakken Russische vrienden, nu, jaren later in Sint-Petersburg, voelde ik me als een vis in het water.

Maar dat zei ik niet. Ik zei dat het me niet zoveel uitmaakte.
‘Mij wel,’ zei ze ernstig. ‘Ik houd meer van Leningrad. Want die stad heb ik tegen de Duitsers verdedigd.’